Mindfulness dag 41 - Wat acceptatie werkelijk is

WEEK 9 | STILTE EN RUIMTE

Mindfulness dag 41 | Maandag – Wat acceptatie werkelijk is

“Acceptatie betekent niet dat je het ermee eens bent, of dat je je ertoe overgeeft. Het betekent alleen dat je de werkelijkheid ziet voor wat ze is.”
— Jon Kabat-Zinn, Full Catastrophe Living (1990)

 

Vorige week stonden we stil bij het feit dat alles verandert. Je thee koelt af terwijl je hem drinkt en een fijne avond is eigenlijk al weer voorbij terwijl je er nog middenin zit. Met het Japanse wabi-sabi ontdekte je dat juist het versleten en onvolmaakte een eigen schoonheid draagt. En met Abraham Joshua Heschel zag je hoe vergankelijkheid kan omslaan in dankbaarheid.

Telkens keerde dezelfde beweging terug. Elke keer dat je iets liet zijn voor wat het is — tijdelijk, voorbijgaand — viel er iets ongemakkelijks weg: het vasthouden, het verzet.

Deze week kijken we naar dat verzet. Want veel van je onrust komt niet voort uit wat er gebeurt, maar uit je gevecht ertegen. Je vecht tegen een gevoel dat gewoon zijn eiogen weg volgt. met een gedachte die tóch wel komt, met een situatie die nu eenmaal is zoals ze is. Vandaag beginnen we bij de vraag wat het betekent om dat gevecht te staken. We noemen dat acceptatie. En acceptatie is een van de meest misverstane woorden die er zijn.

Doelstellingen van vandaag

Na vandaag:

  • Begrijp je waarom je het gevecht met iets wat al is gebeurd, nooit kunt winnen
  • Heb je Jon Kabat-Zinn weer ontmoet, die mindfulness vanuit een ziekenhuis de westerse geneeskunde in bracht, en weet je wat hij met acceptatie bedoelde: de werkelijkheid helder zien, zonder haar goed te keuren en zonder op te geven
  • Heb je in een meditatie je eigen verzet leren opmerken, en geoefend met het laten zijn van wat er toch al is

A. Klaarwakker om drie uur ’s nachts

Je wordt wakker, midden in de nacht, en je weet meteen dat je voorlopig niet meer slaapt. En dan begint het. Je wordt kwaad dat je wakker ligt. Je rekent uit hoeveel uur er nog overblijft als je nu weer in slaap zou vallen, en het zijn er te weinig. Hoe langer het duurt, hoe gespannener je wordt, en hoe wakkerder. Het niet kunnen slapen is één ding, maar je gevecht ertegen is een tweede, en daarmee verpest je je nacht pas echt.

Kijk eens hoe vaak je dit doet. Er komt een vlaag van somberheid opzetten, en je bent er meteen geïrriteerd over. Je vindt dat je daar inmiddels overheen zou moeten zijn. Je staat in de file, en je bent niet alleen opgehouden, je bent er woedend om. Twee dingen, telkens. Er is iets wat er nu eenmaal is. En er is jouw verzet ertegen.

En eerlijk gezegd is dat verzet een onmogelijk gevecht. Want kijk waar het tegen vecht: tegen iets wat al zo is. Het ís half vier, je bent wakker, het regent. Je kunt je er met hand en tand tegen verzetten, maar het verandert er niets aan. Een feit gaat niet weg omdat jij je ertegen verzet. Het enige wat je doet, is er een laag bovenop leggen. De spanning, het malen, het “dit zou niet zo mogen zijn”. En precies in die laag zit het grootste deel van je ellende.

Het woord voor het staken van dat tweede gevecht is acceptatie. Maar bijna iedereen hoort er iets anders in dan wat het werkelijk betekent. Wat acceptatie wél is, zie je het duidelijkst bij mensen voor wie er niets meer te veranderen valt.

B. Een nuchterste definitie van acceptatie

Jon Kabat-Zinn ben je al eerder in deze cursus tegengekomen: de moleculair bioloog die in 1979 in de kelder van een ziekenhuis in Massachusetts zijn eerste cursus van acht weken gaf, aan mensen met pijn waar de geneeskunde geen raad meer mee wist. Wat hij hen aanreikte, kwam uit de boeddhistische beoefening, maar dan zo nuchter gebracht dat niemand het kon afdoen als zweverig.

Voor vandaag draait het om één van de dingen die hij die mensen leerde: acceptatie, een van zeven grondhoudingen die hij in zijn boek Full Catastrophe Living beschreef. En zijn omschrijving was zo nuchter als maar kon. Acceptatie, schreef hij, betekent alleen dat je de werkelijkheid ziet voor wat ze is.

Bedenk wat dat woord voor deze mensen wel en niet kon betekenen. Goedkeuring? Niemand keurt chronische pijn goed. Opgeven? Ze waren juist gekomen omdat ze het niet wilden opgeven. Er bleef maar één ding over: ophouden met het uitputtende gevecht tegen een lichaam dat nu eenmaal was zoals het was.

En je weet al wat er toen gebeurde: de pijn ging vaak niet weg, en toch werd het lijden minder. Nu zie je waarom. Het was de oorlog tegen de pijn die wegviel, en juist die oorlog hadden ze er, zonder het te weten, zelf aan toegevoegd.

C. Het feit en het gevecht

Hoe doe je dit nu zelf? Telkens als iets je dwarszit, kijk je of je twee dingen uit elkaar kunt halen. Er is het feit, dat wat er nu eenmaal is of al gebeurd is. En er is je verzet ertegen, het schrap zetten, de gedachte dat het anders zou moeten zijn.

Benoem dat feit vandaag eens zo gewoon mogelijk, zonder er iets aan toe te voegen. De trein is weg. Mijn collega zei iets wat me raakte. Ik voel me somber. Punt. En kijk dan: is het dat feit dat zo zwaar is, of is het je gevecht ermee?

En let op: acceptatie is geen passiviteit. Je kunt volledig accepteren dat je collega iets kwetsends zei — dat het werkelijk gebeurd is — en het tegelijk volstrekt onterecht blijven vinden. Je ziet vaak pas helder wat je kunt doen als je eerst onder ogen ziet wat er is. Opgeven is iets heel anders, en daar komen we donderdag op terug.

De opluchting zit hem dus niet in dat het feit verandert. Wat verandert is dat je jezelf niet langer uitput in een strijd die je toch niet kunt winnen. De werkelijkheid zien voor wat ze is, schreef Kabat-Zinn, meer is acceptatie niet. En vaak is dat genoeg om het verschil te voelen.

D. Oefening – Zitten met wat er al is

De oefening van vandaag heeft twee delen: een meditatie waarin je je eigen verzet van dichtbij bekijkt, en daarna weer een paar minuten schrijven.

Deel 1 – Twaalf minuten zitten

Aankomen. Zoek een rustige plek en ga zitten zoals je inmiddels gewend bent: voeten op de grond, rug recht maar niet stug, handen in je schoot of op je knieën. Sluit je ogen of laat ze half open. Zet een timer op twaalf minuten en begin met drie rustige ademhalingen.

De adem volgen. Volg een paar minuten lang gewoon je adem, zonder iets te willen. Laat je lichaam tot rust komen. Geen haast, je hoeft nergens heen.

Het verzet opzoeken. Haal je dan iets voor de geest wat je op dit moment dwarszit, niet het grootste in je leven, juist iets kleins. Een zeurende pijn in je onderrug, een klus waar je tegenop ziet, de irritatie van vanochtend. Laat het er even zijn. En voel waar in je lichaam het verzet zit: de plek die zich samenknijpt, het “nee”, de neiging om het weg te werken of er iets aan te doen. Doe dat niet. Blijf alleen kijken. Hier is het feit. En hier, eromheen, is je gevecht ermee. Kijk of je dat feit, voor de duur van een paar ademhalingen, een feit kunt laten zijn, zonder de strijd. En merk wat er in je lichaam gebeurt als het gevecht een beetje losser of zachter wordt. Misschien gebeurt er helemaal niets. Misschien zakt er iets in je lichaam. Beide goed.

Terugkeren. Wanneer de timer afgaat, blijf nog even zitten voor je je ogen opent.

Deel 2 – Vijf minuten schrijven

Pak pen en papier en sta stil bij deze twee vragen.

  • Welke kleine weerstand heb je zojuist gekozen? Schrijf in een paar woorden het feit op (wat er werkelijk is), en daarnaast je verzet ertegen (wat je er zelf aan hebt toegevoegd).
  • Wat gebeurde er toen je het feit, heel even, een feit liet zijn? Werd het zwaarder, lichter, of bleef het gelijk?

Schrijf zo eerlijk mogelijk op wat je hebt ervaren. Een paar regels per vraag is genoeg.

Eén zin meenemen

Neem deze zin mee je dag in:

Dit is wat er nu is.

Betrap je jezelf vandaag op een gevecht — met een vervelende vertraging, met een lastig gevoel, met iemand die anders is dan je had gehoopt — zeg de zin dan een keer bij jezelf. En kijk of je een beetje uit het gevecht kunt blijven zodra je ziet wat er werkelijk is.

E. Afsluiting

Vandaag heb je gezien hoe weinig van je onrust uit de dingen zelf komt, en hoeveel uit je verzet ertegen. En dat verzet is een gevecht met iets wat al heeft plaatsgevonden, en het is dus logischerwijs ook niet te winnen. Acceptatie is niets anders dan het staken van het gevecht. De werkelijkheid zien voor wat ze is. Daar komt het op neer.

En ja, dat is moeilijk. Het zal je de eerste tijd vaker niet dan wel lukken, want vechten is een gewoonte die diep van binnen is vastgehaakt. Dat hoort erbij. Het opmerken dát je vecht is al de halve oefening.

Morgen gaan we een laag dieper. Want soms wil je niet alleen ophouden met vechten, je wilt ook weg. Weg uit dit moment, naar later, naar waar het niet zo voelt als hier. We kijken dan naar wat er gebeurt als je merkt dat je nergens naartoe kunt om te ontsnappen. Er valt niet aan te ontsnappen. En dat merk je als je als je beweegt naar de plek waar je naartoe wilt.

Mindfulness cursus

Onze mindfulness cursus helpt je om werkelijk aanwezig te zijn in je eigen leven.

Je krijgt elke werkdag een link naar een lespagina met theorie en een korte, ervaringsgerichte oefening. Je kunt alle 60 lessen geheel zelfstandig tot je nemen.

Voor een overzicht van de hele cursus klik je op onderstaande button.

Naar de mindfulness cursus